La compétition du chocolat

In de laatste 12 jaar van mijn 42-jarige carrière als docent Frans heb ik vooral lesgegeven vanuit een ‘usage-based’ perspectief. De taal leren door deze te gebruiken. Als ik terugkijk op mijn lessen in die periode, kan ik één intuïtieve conclusie trekken: Veel leerlingen leren het best een vreemde taal wanneer ze niet de intentie hebben om deze te leren maar wanneer ze iets ‘leuks’ gaan doen en de taal slechts een middel is om dit te kunnen doen. Dat doeltaalgebruik verplicht is en niet vrijwillig doet daar weinig aan af. Volgens mij wordt de motivatie bij tieners vooral gestimuleerd als er sprake is van authentieke behoeftes die vervuld wordt. Daarvoor heb ik La compétition du chocolat ontwikkeld.

Vanuit onderzoek naar gamification (Bakker et al., 2012) is bekend dat als leerlingen autonomie, competentie en verbondenheid ervaren hun motivatie zodanig versterkt wordt dat een leerproces veel effectiever is. Deze drie aspecten heb ik gebruikt in het ontwerpen van een competitie die vanaf 2012 in al mijn klassen een structureel onderdeel van de les werd. Daarvoor deed ik wel eens spelletjes maar liep ik voortdurend tegen problemen aan. Deels omdat de spelletjes een ad hoc karakter hadden en dus elke keer weer veel organisatie nodig hadden en voor veel onrust zorgden. Vaak ook kostte het veel tijd in de les en was het rendement te laag. Natuurlijk mag een spelletje ook gewoon even de sleur doorbreken en is het goed om leerlingen daardoor bij de les te houden. De boog hoeft niet de hele tijd gespannen te zijn. Zeker in de gevallen waarbij een school gekozen heeft voor extra lange lessen. En toch heb ik later ontdekt dat het streven naar meer rendement met spelletjes niet betekent dat leerlingen niet ontspannen. Integendeel. Ook als ze veel leren door een spelletje te doen, zullen ze ontspannen omdat de drie bovengenoemde aspecten voor veel motivatie zorgden. En als leerlingen een leuke tijd hebben, ontspannen ze, ook al leren ze veel. 

De noodzaak van het streven naar veel rendement is bij mij vooral ontstaan door de enorme reductie van het aantal lesuren in de afgelopen decennia. Vaak zijn er nog maar maximaal 2 lesuren per week voor Frans beschikbaar in de onderbouw wat erg weinig is om een goede basis te leggen voor het vervolg. Dus als je overweegt om meer spelletjes te doen in de les, is het raadzaam om, net als ik, een 'competitie' te ontwikkelen die structureel onderdeel uitmaakt van de les en zodanig is vormgegeven dat bovengenoemde drie aspecten aanwezig zijn. Je lessen worden er veel aantrekkelijker en effectiever door en leerlingen gaan met plezier naar je les. Niet zozeer omdat ze jou zo leuk vinden (is natuurlijk altijd meegenomen en niet onbelangrijk) maar vooral doordat ze jouw lessen leuk vinden (en daardoor jou natuurlijk ook) en tegelijkertijd veel leren.

Waarom heb ik dit "La compétition du chocolat" genoemd? Omdat ik een beloning wilde geven die 'groot' genoeg was om serieus genomen te worden maar ook weer niet te 'groot' om het eergevoel de ruimte te geven. Vanuit de aanname dat 'snoep' niet wenselijk is maar chocola acceptabel, heb ik voor dat laatste gekozen.

Bij het ontwerpen, heb ik rekening willen houden met diverse valkuilen, bijvoorbeeld: 

• Er zijn altijd leerlingen die nooit winnen en leerlingen die bijna altijd winnen.
• Te grote beloningen zorgen voor te veel competitie waardoor onderlinge verhoudingen verstoord kunnen raken.
• Er kan veel tijd verloren gaan met spelvoorbereiding en spelorganisatie
• Het doen van spelletjes kan de orde in de klas zodanig verstoren dat er niet veel geleerd wordt.
• Onduidelijke spelregels kunnen leiden tot ruzie en een negatief gevoel onder leerlingen
• Spelletjes kunnen te simpel zijn waardoor ze niet discriminerend genoeg zijn.
• Spelletjes kunnen te moeilijk zijn waardoor ze te elitair zijn.

Tijdens het Congres Frans  op vrijdag 6 februari van 08.45-10.00 in Hoofddorp verzorg ik een workshop over dit onderwerp. Na een korte introductie van de achtergrond en de opzet, zal ik vooral laten zien welke spelletjes allemaal gedaan kunnen worden van klas 1 tot en met 6. Deelnemers aan deze workshop zullen zelf diverse spellen doen om te ervaren wat leerlingen meemaken.

Wilt u zelf op uw school aan de slag met het opzetten van een dergelijke competitie, en wilt u daarbij door mij ondersteund worden, neem dan contact op met mij, dan kan ik een dergelijke workshop ook op uw school verzorgen. Dit kan via de contactpagina of via onderstaand reactieformulier.

Wim Gombert

Bakkes, S., Tan, C. T., & Pisan, Y. (2012, July). Personalised gaming: a motivation and overview of literature. In Proceedings of the 8th Australasian Conference on Interactive Entertainment: Playing the System (pp. 1-10).